Je staat in de supermarkt en ziet tientallen flessen olijfolie. Allemaal beloven ze "extra vierge" te zijn, maar de prijzen lopen enorm uiteen. Van drie euro tot vijftien euro voor dezelfde hoeveelheid. Hoe kan dat? En belangrijker: hoe weet je of je écht extra vierge olijfolie koopt? Want helaas is niet alle olijfolie die zich extra vierge noemt ook daadwerkelijk topkwaliteit.
Wat betekent extra vierge eigenlijk?
Extra vierge olijfolie is de hoogste kwaliteit die er bestaat. Het wordt direct uit verse olijven geperst, zonder verhitting of chemische behandeling. Eigenlijk is het gewoon vers olijvensap. Door deze voorzichtige manier van persen blijven alle waardevolle stoffen behouden: polyfenolen, vitamine E, vitamine K en de kenmerkende smaak.
Om officieel als "extra vierge" verkocht te mogen worden, moet de olie aan strenge eisen voldoen. De zuurgraad mag maximaal 0,8% zijn, wat betekent dat de olijven van goede kwaliteit waren en snel na de oogst zijn verwerkt. Hoe lager de zuurgraad, hoe beter de kwaliteit.
Het probleem is dat die regels niet altijd even streng worden gecontroleerd. Onderzoek wijst uit dat een deel van de olijfolie die als extra vierge wordt verkocht, eigenlijk niet aan de eisen voldoet. Soms is het gemengd met geraffineerde olie, soms zijn de olijven te lang bewaard voor het persen.
Let op het etiket
De eerste stap is goed kijken naar wat er op de fles staat. Er moet letterlijk "extra vierge" of "extra virgin" op staan. Zie je alleen "olijfolie" of "pure olijfolie"? Dan is het geraffineerde olie, vaak gemengd met een klein beetje extra vierge voor de smaak. Die bevat veel minder waardevolle stoffen.
Kijk ook naar de herkomst. Staat er duidelijk vermeld waar de olijven vandaan komen? Goede producenten zijn hier trots op en vermelden het land of zelfs de regio. "Geproduceerd in de EU" zegt niet zoveel, want dan kan het een mengsel zijn van oliën uit verschillende landen.
Ook de oogstdatum is goud waard. Hoe verser de olie, hoe meer polyfenolen en andere waardevolle stoffen erin zitten. Olijfolie is geen wijn: het wordt niet beter met de jaren. Zoek naar olie van de meest recente oogst, bij voorkeur niet ouder dan een jaar.
Bekijk de verpakking
Licht is de vijand van olijfolie. Het breekt de polyfenolen en andere antioxidanten af. Goede producenten weten dit en verpakken hun olie in donkere flessen of blikken. Staat de olijfolie in een heldere glazen fles? Dan is de kans groot dat het niet de beste kwaliteit is, of dat de kwaliteit al is afgenomen door blootstelling aan licht.
Bewaar je olijfolie thuis ook op een donkere, koele plek. Niet naast het fornuis waar het warm wordt, en niet op het aanrecht in het volle licht. Een keukenkastje werkt perfect.
De smaaktest: zo proef je kwaliteit
Dit is misschien wel de beste manier om échte extra vierge olijfolie te herkennen. Goede olijfolie heeft een uitgesproken smaak. Neem een slokje en let op wat je proeft. Fruitigheid is het eerste wat je zou moeten opvallen. Goede olijfolie ruikt en smaakt naar verse olijven, soms met hints van gras, tomaat of amandel. Ruikt het naar niks of juist muf? Dan is er iets mis.
Een lichte bitterheid is een goed teken. Die komt van de polyfenolen, precies de stoffen die bijdragen tot de bescherming van bloedlipiden tegen oxidatieve schade.* Hoe meer polyfenolen, hoe bitterder de olie kan smaken.
Die peperige tinteling in je keel, soms zelfs een klein hoestje? Dat zijn ook de polyfenolen. In de olijfoliewereld noemen ze dit "pungency" (scherpte), en het is juist een teken van kwaliteit. Milde olijfolie kan lekker zijn, maar bevat meestal minder van deze waardevolle stoffen. Smaakt de olie vettig, ranzig of naar karton? Dan is het geen goede kwaliteit of is de olie te oud.
De prijs zegt iets (maar niet alles)
Eerlijk is eerlijk: echte extra vierge olijfolie van hoge kwaliteit kan niet spotgoedkoop zijn. Voor één liter olie heb je vier tot vijf kilo olijven nodig. Die moeten op het juiste moment geplukt worden en binnen 24 uur geperst. Dat kost tijd, moeite en geld.
Een fles van twee of drie euro in de supermarkt? Die kan onmogelijk topkwaliteit zijn. Ergens is bespaard, en meestal is dat op de kwaliteit van de olijven of het productieproces.
Maar een hoge prijs is ook geen garantie. Er zijn dure olijfoliën die niet beter zijn dan goedkopere varianten. De prijs is een indicatie, maar niet het enige waar je op moet letten.
Waar komt de beste olijfolie vandaan?
Bepaalde regio's staan bekend om hun topkwaliteit olijfolie. Toscane in Italië, Andalusië in Spanje, Kreta in Griekenland: allemaal produceren ze uitstekende olijfolie. Maar er is één gebied dat extra bijzonder is.
Sardinië, een eiland midden in de Middellandse Zee, is een van de vijf Blue Zones ter wereld. Dat zijn plekken waar mensen aanzienlijk ouder worden dan gemiddeld, en extra vierge olijfolie speelt daar een centrale rol in het dagelijkse dieet. Het unieke klimaat van Sardinië, met veel zon, mineraalrijke grond en een constante zeebries, zorgt voor olijven met een hoog gehalte aan polyfenolen.
Samengevat: zo herken je échte extra vierge olijfolie
Wil je zeker weten dat je échte extra vierge olijfolie koopt? Let dan op deze punten:
- "Extra vierge" of "extra virgin" staat duidelijk op het etiket
- Een donkere fles of blik beschermt tegen licht
- Een recente oogstdatum (niet ouder dan een jaar)
- Duidelijke herkomst vermeld (land of regio)
- De prijs is niet verdacht laag
- Bij het proeven: fruitig, licht bitter en een peperige afdronk
Elke dag profiteren van kwaliteit
Onderzoek toont aan dat je dagelijks 20 gram extra vierge olijfolie nodig hebt om te profiteren van alle gezondheidsvoordelen. De polyfenolen in olijfolie dragen bij tot de bescherming van bloedlipiden tegen oxidatieve schade.* Maar dan moet het wel échte extra vierge olijfolie zijn.
Een Olivious olijfshot bevat precies die 20 gram, en alleen van hoogwaardige extra vierge olijfolie uit Sardinië. Van het Nera di Gonnos olijvenras, direct van de boer. Zo weet je zeker dat je elke dag de kwaliteit binnenkrijgt die je lichaam verdient.
*Goedgekeurde gezondheidsclaims van de EFSA. Het gunstige effect van olijfoliefenolen wordt verkregen bij een dagelijkse inname van 20 gram olijfolie.